Towary niebezpieczne są stałym elementem transportu drogowego, choć na co dzień pozostają niemal niewidoczne. Paliwo trafiające na stacje, gaz w butlach, farby, kwasy czy materiały pirotechniczne każdego dnia przewożone są po polskich drogach w ramach ściśle określonych procedur bezpieczeństwa. ADR to międzynarodowa umowa regulująca drogowy przewóz towarów niebezpiecznych. W tym wpisie wyjaśniamy, czym dokładnie jest ADR, jakie uprawnienia są potrzebne do przewozu takich ładunków oraz jakie obowiązki formalne spoczywają na przewoźniku.
ADR – co to jest i co reguluje?
ADR jest międzynarodową konwencją dotyczącą drogowego transportu substancji niebezpiecznych, czyli materiałów zagrażających ludziom lub środowisku. Umowę sporządzono w Genewie 30 września 1957 roku, a Polska stosuje ją od 1975 roku. Przepisy są nowelizowane co dwa lata. Konwencja opisuje pełen łańcuch przewozu: klasyfikację towarów, wymagania dla opakowań i pojazdów, obowiązki załogi oraz dokumentację.
Przewóz tego rodzaju ładunków wymaga zatem, aby kierowcy mieli odpowiednie uprawnienia oraz dysponowali sprzętem spełniającym ścisłe wymagania przepisów prawa.
Klasy materiałów niebezpiecznych ADR
Wspomniana umowa dzieli materiały niebezpieczne ADR na dziewięć klas (przy czym część z nich zawiera bardziej szczegółowe kategorie) według dominującego zagrożenia:
- klasa 1 – materiały i przedmioty wybuchowe;
- klasa 2 – gazy;
- klasa 3 – materiały ciekłe zapalne, na przykład paliwa;
- klasy 4.1–4.3 – materiały stałe zapalne, samozapalne oraz wydzielające gazy palne w zetknięciu z wodą;
- klasy 5.1 i 5.2 – materiały utleniające i nadtlenki organiczne;
- klasy 6.1 i 6.2 – materiały trujące i zakaźne;
- klasa 7 – materiały promieniotwórcze;
- klasa 8 – materiały żrące;
- klasa 9 – pozostałe materiały i przedmioty niebezpieczne.
Stopień zagrożenia w obrębie klasy lub podklasy opisują dodatkowo grupy pakowania od I (duże) do III (małe), które decydują o doborze atestowanych opakowań.
Świadectwo ADR – kto może przewozić materiały niebezpieczne?
Kierowcą w transporcie substancji niebezpiecznych może zostać osoba, która ukończyła 21 lat, odbyła kurs ADR i zdała egzamin państwowy. Szkolenie podstawowe obejmuje wszystkie klasy towarów; przewóz w cysternach oraz materiałów klasy 1 i 7 wymaga zdania dodatkowych kursów specjalistycznych. Kierowca otrzymuje stosowne zaświadczenie ADR – jest to dokument ważny przez 5 lat. Aby przedłużyć uprawnienia, w ostatnim roku ważności trzeba ukończyć kurs doskonalący i ponownie podejść do egzaminu.
Jaka jest rola doradcy DGSA?
Każde przedsiębiorstwo, które nadaje, pakuje, przewozi lub rozładowuje towary niebezpieczne, musi współpracować z certyfikowanym doradcą do spraw bezpieczeństwa DGSA (Dangerous Goods Safety Adviser). Doradca czuwa nad zgodnością procedur z umową ADR, nadzoruje szkolenia pracowników, przygotowuje roczne sprawozdanie z działalności firmy, a po ewentualnym wypadku sporządza w ciągu 14 dni raport dla wojewódzkiego inspektora transportu drogowego.
Tablica ADR na samochodzie i inne oznaczenia
Najbardziej charakterystycznym elementem oznakowania pojazdów przewożących towary niebezpieczne są pomarańczowe tablice odblaskowe, montowane z przodu i z tyłu pojazdu. W przypadku przewozu w sztukach stosuje się tablice gładkie, natomiast cysterny i przewóz luzem wymagają zastosowania tablic numerowanych. Liczba w górnej części tablicy to numer rozpoznawczy zagrożenia – dwie lub trzy cyfry opisujące jego rodzaj i nasilenie – a czterocyfrowy numer w dolnej części wskazuje konkretny materiał według wykazu UN.
Warto pamiętać, ponieważ niekiedy przewoźnicy zapominają o tym elemencie, że tablice muszą być czyste, nieuszkodzone i solidnie zamocowane. Oznaczenia substancji niebezpiecznych w transporcie uzupełniają romboidalne nalepki ostrzegawcze, przypisane do poszczególnych klas.
Dokument przewozowy ADR i kary za naruszenia
Podstawą kontroli jest dokument przewozowy ADR. Musi on zawierać numer UN z przedrostkiem „UN”, prawidłową nazwę przewozową, numery wzorów nalepek, grupę pakowania, liczbę i opis sztuk przesyłki, łączną ilość towaru oraz dane nadawcy i odbiorcy; zapisy można włączyć do listu CMR.
Brak takiego dokumentu przewozowego może bardzo dużo kosztować. Pojedyncze naruszenia mogą się wiązać z nałożeniem dużej kary pieniężnej, a kontrola w siedzibie firmy, w której brakuje stosownej dokumentacji, może zakończyć się sankcją nawet do 40 000 zł (zależą one od rodzaju przewinienia i wielkości przedsiębiorstwa).
Pojazd do przewozów ADR? Zapytaj w MB Poznań
W przewozie materiałów niebezpiecznych nie ma miejsca na przypadkową konfigurację pojazdu. Actros lub Arocs powinien być dopasowany do rodzaju ładunku, warunków pracy oraz wymaganej zabudowy i wyposażenia. W salonie MB Poznań w Komornikach doradcy pomogą przygotować odpowiednią specyfikację, a o sprawność pojazdu podczas eksploatacji zadbają autoryzowane serwisy w Komornikach i Swarzędzu-Jasinie, wspierane przez mobilny Service24h.
Skontaktuj się z doradcą MB Poznań i dobierz samochód do swoich zadań!
FAQ
ADR – co to właściwie znaczy?
To skrót od francuskiej nazwy międzynarodowej umowy o drogowym przewozie towarów niebezpiecznych, sporządzonej w Genewie w 1957 roku. Polska stosuje jej przepisy od 1975 roku, a kolejne nowelizacje wchodzą w życie co dwa lata.
Ile jest ważne zaświadczenie ADR kierowcy?
Dokument zachowuje ważność przez 5 lat. W ostatnim roku przed upływem terminu kierowca kończy kurs doskonalący i ponownie zdaje egzamin, dzięki czemu zachowuje ciągłość uprawnień.
Co oznaczają liczby na pomarańczowej tablicy ADR?
Górna liczba to numer rozpoznawczy zagrożenia, który opisuje jego rodzaj i nasilenie, a dolna – czterocyfrowy numer UN konkretnego materiału. Tablice gładkie, bez numerów, stosuje się m.in. przy przewozie towarów w sztukach przesyłki.
Czy każda firma potrzebuje doradcy ADR?
Obowiązek wyznaczenia doradcy DGSA obejmuje przedsiębiorstwa wykonujące określone czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych, ale przepisy przewidują również zwolnienia. Doradca DGSA odpowiada m.in. za procedury, szkolenia i roczne sprawozdanie z działalności firmy.