Jednym z największych wydatków firm transportowych jest paliwo. Ceny, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, potrafią się zmieniać z tygodnia na tydzień. Nic więc dziwnego, że przewoźnicy coraz uważniej przyglądają się metodom sensownego zarządzania poziomem jego zużycia. Eco Driving jest nierzadko traktowany jak modne hasło pojawiające się na szkoleniach, kursach, ale tak naprawdę może to być bardzo użyteczny zestaw konkretnych technik, które przy zarządzaniu większą flotą pojazdów mogą przynieść realne oszczędności liczone w dziesiątkach tysięcy złotych rocznie. W tym artykule zastanowimy się, jak ekonomiczna jazda wygląda w transporcie ciężkim, skąd biorą się realne oszczędności i jak technologia, znajdująca się w nowoczesnych modelach ciężarówek, może wspierać tego rodzaju działania.
Średnie spalanie tira – ile paliwa zużywa zestaw na 100 km?
Zanim jednak ocenimy korzyści płynące z tej techniki jazdy, warto ustalić kilka punktów odniesienia. Średnie spalanie samochodu ciężarowego najlepiej oddają dane z unijnej certyfikacji VECTO: według analiz organizacji badawczej ICCT wyniki dla różnych kategorii ciężarówek mieszczą się między 23.9 a 33.4 litrami oleju napędowego na 100 km, a pomiary drogowe bywają średnio o około 11 procent wyższe. Wynik zależy, rzecz jasna, od masy ładunku, ukształtowania trasy, pogody i stylu jazdy. Najnowsze pojazdy potrafią zejść wyraźnie niżej: podczas testów Actrosa L ProCabin w MB Poznań kierowcy uzyskiwali 19,5 l/100 km – wynik przy zestawie ważącym 26 ton.
Kwestia zużycie paliwa
Skalę zjawiska dobrze oddają dane z raportu Komisji Europejskiej: wydatki na paliwo stanowią od 27 do 37 procent wszystkich kosztów działalności transportowej, a w polskich firmach przewozowych to zwykle pozycja numer jeden, wyższa niż wynagrodzenia czy raty leasingowe. Przy rocznym przebiegu rzędu 120 tysięcy kilometrów każdy litr zaoszczędzony na 100 km oznacza około 1200 litrów mniej w skali roku – i to na jednym pojeździe. Wystarczy pomnożyć ten wynik przez liczbę zestawów we flocie oraz aktualną cenę oleju napędowego, aby zrozumieć, dlaczego temat spalania wraca na każdej naradzie – zwłaszcza że na ceny paliw przewoźnik nie ma żadnego wpływu, a na spalanie już tak.
Eco Driving ciężarówką, czyli na czym polega jazda ekonomiczna?
Jazda ekonomiczna nie musi być powolna! To styl prowadzenia oparty na przewidywaniu, płynności i mądrym gospodarowaniu energią rozpędzonego zestawu. Eco Driving podczas jazdy ciężarówką wymaga przy tym nieco innego podejścia niż w aucie osobowym. Załóżmy, że skład ma czterdzieści ton masy i ciężarówka rozpędza się wolno – w takim przypadku raz nabraną prędkość opłaca się jak najdłużej utrzymać. Kierowca, który uważnie śledzi trasę i przewiduje kolejne ruchy, może zareagować na to, co dzieje się na drodze i uniknąć gwałtownych manewrów.
Eco Driving w liczbach – ile można zaoszczędzić?
Według danych Michelin techniki oszczędnej jazdy pozwalają obniżyć zużycie paliwa nawet o 25 procent. W codziennej praktyce związanej z zarządzaniem flotą mówi się zazwyczaj o wynikach rzędu kilku–kilkunastu procent, ponieważ wiele zależy od punktu startowego: kierowca o dynamicznym stylu jazdy ma więcej do ugrania niż doświadczony zawodowiec. Nawet minimalne założenia, takie jak 8 procent przy spalaniu 30 l/100 km i przebiegu 120 tysięcy kilometrów rocznie, dają blisko 2900 litrów oszczędności na jednym zestawie. Pomnóż tę liczbę przez cenę oleju napędowego, a wynik będzie mówił sam za siebie.
Jakie są inne korzyści z Eco Drivingu?
Oszczędna jazda procentuje także tam, gdzie trudno o proste wyliczenia. Płynne prowadzenie zestawu mniej obciąża hamulce, sprzęgło i zawieszenie, dzięki czemu części w poszczególnych pojazdach służą dłużej, a nieplanowane wizyty w warsztacie zdarzają się rzadziej. Kierowca, który przewiduje rozwój sytuacji na drodze, rzadziej też uczestniczy w kolizjach – według Michelin ryzyko wypadku spada nawet o 15 procent. Wreszcie mniejsze zużycie paliwa oznacza niższą emisję dwutlenku węgla, o którą kontrahenci pytają dziś coraz częściej. Przewoźnik, który potrafi pokazać konkretne liczby, łatwiej buduje wizerunek odpowiedzialnego partnera.
Jak jeździć ekonomicznie? Zasady Eco Drivingu w praktyce
Bardzo łatwo można nauczyć się ekonomicznej jazdy – efekty widać już po kilku tygodniach. Tak jak w przypadku nauki każdej nowej umiejętności, istotne znaczenie ma kilka nawyków:
- przewidywanie sytuacji na drodze – patrz daleko przed pojazd i trzymaj odstęp, ponieważ im wcześniej dostrzeżesz powód do zwolnienia, tym rzadziej użyjesz hamulca;
- utrzymywanie jednostajnej prędkości – korzystaj z tempomatu i unikaj przyspieszania na przemian ze zwalnianiem;
- hamowanie silnikiem – przed zjazdem czy rondem pozwól zestawowi wytracać prędkość bez dodawania gazu;
- ograniczanie biegu jałowego – na dłuższych postojach wyłączaj silnik, zamiast „grzać” go bez potrzeby;
- kontrola ciśnienia w oponach – zbyt niskie zwiększa opory toczenia, a więc i spalanie;
- planowanie trasy – omijanie korków i zbędnych kilometrów daje nieraz więcej niż techniki za kierownicą.
Technologia, która wspiera kierowcę
Eco Driving stosowany w nowoczesnych ciężarówkach jest znacznie łatwiejszy. Dobrym przykładem jest Predictive Powertrain Control w modelach Mercedes-Benz Actros – flagowej serii, która w tym roku świętuje trzydziestolecie. System łączy dane GPS z trójwymiarowymi mapami i z wyprzedzeniem dobiera biegi oraz prędkość do ukształtowania terenu, wykorzystując między innymi fazy swobodnego toczenia EcoRoll. Według producenta pozwala to zaoszczędzić do 5 procent paliwa. W elektrycznym eActrosie zasady oszczędnej jazdy zyskują dodatkowy wymiar: płynne wytracanie prędkości oznacza odzysk energii, a więc dłuższy zasięg, który zależnie od konfiguracji sięga 500 km na jednym ładowaniu.
Stan techniczny pojazdu a spalanie – rola serwisu
Nawet najlepsi kierowcy nie poradzą nic na stan techniczny pojazdu. Przytkane filtry, zużyte wtryskiwacze czy złe ciśnienie w ogumieniu podnoszą zużycie paliwa równie skutecznie jak nie ekonomiczna jazda. Regularne przeglądy warto więc traktować jako część Eco Drivingu. W MB Poznań, w Komornikach i Swarzędzu-Jasinie, certyfikowani technicy serwisują ciężarówki zgodnie z fabrycznymi procedurami Mercedes-Benz, korzystając z oryginalnych części, a właścicielom starszych modeli proponują linię TruckParts. Na miejscu działa też Okręgowa Stacja Kontroli Pojazdów. Jeśli natomiast planujesz odświeżenie floty, doradcy w salonie w Komornikach pomogą dobrać konfigurację Actrosa lub eActrosa dopasowaną do Twoich tras – o oszczędzaniu paliwa najlepiej rozmawiać jeszcze przed pierwszym tankowaniem.
FAQ
Czy Eco Driving wydłuża czas przejazdu?
W minimalnym stopniu. Ten styl jazdy opiera się na płynności, a nie na niskiej prędkości, dlatego różnice w czasie dojazdu są zwykle pomijalne. Mniej gwałtownych manewrów oznacza przy tym mniejsze zmęczenie kierowcy po całym dniu w trasie.
Od czego zacząć wdrażanie Eco Drivingu we flocie?
Od pomiaru. Ustal średnie spalanie każdego pojazdu i kierowcy, a po szkoleniu porównuj wyniki. Bardzo ułatwiają to systemy telematyczne oraz dane z komputerów pokładowych, które ma dziś każda nowa ciężarówka.
Czy zasady oszczędnej jazdy dotyczą także ciężarówek elektrycznych?
Tak, i to w jeszcze większym stopniu. Płynne zwalnianie pozwala odzyskiwać energię, więc kierowca ma realny wpływ na zasięg pojazdu na jednym ładowaniu.
Czy szkolenie kierowców szybko się zwraca?
Zazwyczaj tak. Przy minimalnym założeniu np. 8 procent oszczędności jeden zestaw zużywa rocznie o blisko 2900 litrów paliwa mniej, dlatego koszt kursu i monitoringu wyników zwraca się często w ciągu kilku miesięcy.
Jak często serwisować ciężarówkę, aby utrzymać niskie spalanie?
Zgodnie z harmonogramem producenta i bez odkładania przeglądów na później. Stan filtrów, układu wtryskowego oraz ogumienia wprost wpływa na zużycie paliwa, dlatego opłaca się pilnować terminów.